OBT Taalverandering
starstarstarstarstarstarstarstarstarstar
by Sarrah Van Geert
| 20 Questions
1
1
In Nederland is de <r> meer op de Engelse <r> gaan lijken: een retroflex-r zonder trilling. In veel contexten, onder meer op het woordeinde, valt de r vaak zelfs weg (‘Amstedam').

Welke soort taalverandering is hier aan het werk?
fonologische taalverandring
lexicale taalverandering
grammaticale taalverandering
semantische taalverandering
morfologische taalverandering
2
1
De Nederlandse taal verandert voortdurend. Zo komen er ieder jaar nieuwe woorden bij, in 2015 was dat bijvoorbeeld testosteronbom en uberen, in 2014 was dat stemfie: een selfie in het stemhokje.

Welke soort taalverandering is hier aan het werk?
fonologische taalverandring
lexicale taalverandering
grammaticale taalverandering
semantische taalverandering
morfologische taalverandering
3
1
Ook Bijbelvertalingen kunnen over de eeuwen heen
veranderen, zoals in dit voorbeeld:
1477: “Du en sulste niet doden.”
1562: “Du en salt niet dooden.”
1637: “Ghy en sult niet dootslaen.”
1888: “U zult niet doodslaan.”
2001: “Je mag niet doden.”
2004: “Pleeg geen moord."

Welke soort taalverandering is hier aan het werk?
fonologische taalverandring
lexicale taalverandering
grammaticale taalverandering
semantische taalverandering
morfologische taalverandering
4
1
Een beruchte taalverandering van de afgelopen decennia is de zogenaamde croma-constructie, genoemd naar een slogan van het margarinemerk Croma in een reclamecampagne in 1987: hou je van vlees, braad je in Croma. Normaal gezien volgt na een bijzin zonder voegwoord, waar de persoonsvorm vooropstaat (inversie), het woordje ‘dan’: hou je van vlees, dan braad je in Croma. Weglating van ‘dan’ is echter inmiddels een zeer verbreid fenomeen.

Welke soort taalverandering is hier aan het werk?
fonologische taalverandring
lexicale taalverandering
grammaticale taalverandering
semantische taalverandering
morfologische taalverandering
5
1
Het achtervoegsel -(e)lijk moet blijkbaar aan productiviteit inboeten en wordt soms door -baar vervangen (vgl. onnoembaar in plaats van onnoemelijk). Andere populaire suffixen zijn bv. -esk (napoleonesk, chaplinesk) en -gewijs (computergewijs, prestatiegewijs).

Welke soort taalverandering is hier aan het werk?
fonologische taalverandring
lexicale taalverandering
grammaticale taalverandering
semantische taalverandering
morfologische taalverandering
6
1
Een aantal laagfrequente sterke werkwoorden wordt steeds vaker zwak vervoegd, d.w.z. in plaats van een onregelmatige vervoeging met klankverandering krijgen deze werkwoorden een regelmatige vervoeging met het dentaalsuffix -de/-te. Bij een aantal werkwoorden is de zwakke verleden tijdsvorm inmiddels aanvaard of gewoon:
· ervaren: ervoer > ervaarde
· waaien: woei > waaide

Welke soort taalverandering is hier aan het werk?
fonologische taalverandring
lexicale taalverandering
grammaticale taalverandering
semantische taalverandering
morfologische taalverandering
7
1
Een praline was oorspronkelijk een in suiker gebrande amandel, maar duidt nu alle mogelijke bonbons aan.

Welke soort taalverandering is hier aan het werk?
fonologische taalverandring
lexicale taalverandering
grammaticale taalverandering
semantische taalverandering
morfologische taalverandering
8
1
Met het woord top duiden we tegenwoordig niet meer alleen het bovenste deel van bv. een berg aan, maar ook een politieke bijeenkomst op hoog niveau.

Welke soort taalverandering is hier aan het werk?
fonologische taalverandring
lexicale taalverandering
grammaticale taalverandering
semantische taalverandering
morfologische taalverandering
9
1
De stemloze uitspraak van <v> als [f], <z> als [s] en <g> als [x] (=een klank zoals in lachen). Daardoor klinkt bv. de zoon van god als 'de soon fan chot'. Deze verandering is afkomstig uit het Hollands, maar inmiddels niet meer beperkt tot die streek. De verstemlozing is via onder meer radio en tv tot het (noordelijke) Standaardnederlands doorgedrongen. Als gevolg van deze verandering verdwijnt het uitspraakverschil tussen paren als vel-fel, zet-set.

Welke soort taalverandering is hier aan het werk?
fonologische taalverandring
lexicale taalverandering
grammaticale taalverandering
semantische taalverandering
morfologische taalverandering
10
1
Bij naamwoorden vindt er een duidelijke uitbreiding plaats van de meervoudsvormen die eindigen op -s (bv. hoogte – hoogtes in plaats van hoogten).

Welke soort taalverandering is hier aan het werk?
fonologische taalverandring
lexicale taalverandering
grammaticale taalverandering
semantische taalverandering
morfologische taalverandering
11
1
In de computerwereld zijn er veel nieuwe begrippen zoals hardware, software, saven, tekstverwerken … ingevoerd.

Welke soort taalverandering is hier aan het werk?
fonologische taalverandring
lexicale taalverandering
grammaticale taalverandering
semantische taalverandering
morfologische taalverandering
12
1
Het woord petemoei (peettante (NL), meter (B)) is sterk verouderd, we kennen het hoogstens nog uit sprookjes.

Welke soort taalverandering is hier aan het werk?
fonologische taalverandring
lexicale taalverandering
grammaticale taalverandering
semantische taalverandering
morfologische taalverandering
13
1
"De meisje" is een taalfout die we steeds meer en meer horen. Immigranten die in hun moedertaal geen onderscheid kennen tussen mannelijk en vrouwelijk, hebben het moeilijk om voor elk zelfstandig naamwoord het bijhorende lidwoord te onthouden. Vaak kiezen ze om "de" bij alle zelfstandige naamwoorden te gebruiken.

Welke soort taalverandering is hier aan het werk?
fonologische taalverandring
lexicale taalverandering
grammaticale taalverandering
semantische taalverandering
morfologische taalverandering
14
1
In de Volkskrant van 19 juni 1999 stond een artikel met de kop: ‘Hun veroveren heel Nederland’. In dit stukje van Mieke Zijlmans werd duidelijk gemaakt waarom de meervoudsvorm zij aan het veranderen is in hun. Het vroeger naamvalsysteem van het Nederlands ligt aan de basis van deze verandering. Volgens prof.dr. Joop Van der Horst werd deze zinsconctructie reeds in 1911 gebruikt. Duid aan welke labels dit soort taalverandering kenmerken.

Welke soort taalverandering is hier aan het werk?
fonologische taalverandering
lexicale taalverandering
grammaticale taalverandering
semantische taalverandering
morfologische taalverandering
15
1
Het woord gijzelaar werd in de jaren zeventig vervangen door gegijzelde omdat deze -aar uitgang niet meer begrepen werd. Voor meer dan de helft van mijn eerstejaarsstudenten blijkt een martelaar een sadist te zijn en niet een slachtoffer. De taalgebruiker ruimt hier een oneffenheid uit de weg: twee oorspronkelijk verschillende -aar uitgangen zijn samengevallen door veranderingen elders (in dit geval op fonetisch niveau), en dus moet één van beide het veld ruimen om chaos te voorkomen. Omdat de meeste woorden op -aar een actieve betekenis hebben ( wandelaar, moordenaar, ijveraar, verbeteraar) worden de oorspronkelijk ‘passieve’ betekenissen van gijzelaar en martelaaraangepast, en zodoende een probleem opgelost.
Welke soort taalverandering is hier aan het werk?
fonologische taalverandering
lexicale taalverandering
grammaticale taalverandering
semantische taalverandering
morfologische taalverandering
16
1
‘Knuffelen’ betekende oorspronkelijk ‘duwen, stoten, aanraken’, nu betekent het woord ‘liefkozend iemand aanraken, tegen zich aandrukken’.

Duid aan van welke soorten taalverandering dit een voorbeeld is.
betekenisverschuiving
betekenisverruiming
betekenisverenging
neutrale betekenisverandering
meliorisatie
pejorisatie
17
1
Een ‘krater’ was oorspronkelijk een ‘mengvat’.

Duid aan van welke soorten taalverandering dit een voorbeeld is.
betekenisverschuiving
betekenisverruiming
betekenisverenging
neutrale betekenisverandering
meliorisatie
pejorisatie
18
1
‘Zuipen’ betekende oorspronkelijk ‘slurpen’.

Duid aan van welke soorten taalverandering dit een voorbeeld is.
betekenisverschuiving
betekenisverruiming
betekenisverenging
neutrale betekenisverandering
meliorisatie
pejorisatie
19
1
Een groente was vroeger ‘een soort groen moskruid’.

Duid aan van welke soorten taalverandering dit een voorbeeld is.
betekenisverschuiving
betekenisverruiming
betekenisverenging
neutrale betekenisverandering
meliorisatie
pejorisatie
20
1
‘Stout’ betekende oorspronkelijk dapper, nu betekent het ‘ondeugend, ongehoorzaam’.

Duid aan van welke soorten taalverandering dit een voorbeeld is.
betekenisverschuiving
betekenisverruiming
betekenisverenging
neutrale betekenisverandering
meliorisatie
pejorisatie
Add to my formatives list

Formative uses cookies to allow us to better understand how the site is used. By continuing to use this site, you consent to the Terms of Service and Privacy Policy.